Aan de gevels worden kaders van Resista en beton samengevoegd met glaspartijen voorzien van Iroko-hout.

02:08
15-07-2020

Maria Montessorigebouw, Nijmegen | ‘Voortbouwen op kleinschaligheid’

De energieneutrale nieuwbouw voor de faculteit Sociale Wetenschappen van de Radboud Universiteit, het Maria Montessorigebouw, is inmiddels flink op stoom. De door Inbo ontworpen, vervangende nieuwbouw op de campus Heyendaal Zuid (25.500 m²) wordt een eigentijdse en tegelijkertijd ontspannen werk-/studielocatie voor studenten, docenten en onderzoekers. “Zorgvuldig ingepast in het landschap”, vertellen projectmanager Geert Jansen (RU) en architect Wilco van Oosten (Inbo).

De labyrintische betonnen oudbouw van de omvangrijke faculteit op de Nijmeegse campus was aan vervanging toe, zegt Jansen. “Onderwijsvormen en aantallen studenten zijn veranderd, energetisch is het gebouw uit de jaren ’70 gedateerd en op vele vlakken is het aan het eind van de levensduur gekomen. Op het gebied van ruimte-indeling zijn de hedendaagse behoeften anders, bijvoorbeeld als het gaat over droge laboratoria waar gedragsonderzoek wordt verricht onder geconditioneerde omstandigheden, alsmede op het vlak van collegezalen en studieruimten. De Radboud Universiteit werkt zeker nu steeds meer met weblectures en er zijn meer studiewerkplekken voorzien in de nieuwbouw dan voorheen.”

‘Randvoorwaarden helpen’

“Aan het begin van het ontwerpproces hebben we een aantal belangrijke keuzes gemaakt, die het gebouw niet alleen een aangename werkplek maken, maar ook duurzaam”, vervolgt Van Oosten. “Eén van die aspecten is daglicht, in combinatie met een licht interieur en het gebruik van hout in de afwerking. Om van deze grote faculteit (5.000 gebruikers; red.) een prettige en inspirerende omgeving voor onderzoek, onderwijs en studie te maken, hebben wij het gebouw zo ontworpen dat het kleinschalig wordt ervaren. Wij werden daarbij geholpen door de stedenbouwkundige randvoorwaarden met betrekking tot landschappelijke inpassing.” Het bouwvolume kon en moest worden verspreid in twee kleinschalige vleugels, met in het midden een glooiing met een verdiepte voetgangersverbinding. “De gewenste verbinding liep dwars door de nieuwbouwlocatie heen. Het verdiepen van die verbinding, met een glooiing in het landschap, creëerde de mogelijkheid in het hart van het gebouw binnen te komen en de doorgaande voetgangersroute onbelemmerd onder het centrale grand café door te laten lopen. Er is een warme interieursfeer gecreëerd met het gebruik van Iroko-hardhout en ruimte voor ontmoeting en ontspanning. Twee atria fungeren als verdeler van de mensenstroom. Uitnodigende en strategisch gelegen trappen zorgen ervoor dat de deels verscholen geplaatste liften minder gebruikt zullen worden, wat het gebruik van de trappen stimuleert.”

Hybride energienet

De menselijke maat in het ontwerp geldt ook voor de gekozen vorm van het gebouw en de opbouw van de gevel, waarin twee verdiepingen door grote witte kaders van Resista-gevelbekleding en beton worden samengevoegd met omvangrijke tripleglaspartijen. Resista is een milieuvriendelijke gevelbekleding, opgebouwd uit grotendeels biologische materialen. Het Maria Montessorigebouw dient te worden aangesloten op het hybride energienetwerk van de universiteitscampus, met gebruik van restwarmte door de koppeling van gebouwen. Jansen: “De nieuwbouw kan daardoor zonder gasaansluiting worden uitgevoerd, met gebruik van een WKO, ondersteund door warmtepompen en WTW-systemen. Er is gekozen voor een hoogwaardige gevel- en dakisolatie met Rc-waarden tussen 6,5 en 8, met als resultaat een BREEAM-score ‘Excellent’ voor het ontwerp.” ‘Het gebouw volgt de mens’, aldus Van Oosten.
“Alleen waar mensen aanwezig zijn, doet de klimaatinstallatie zijn werk. De compacte opzet van het gebouw, met aantrekkelijke lichte atria, beperkt het gevelvlak en ook dat is gunstig voor het energiegebruik. Het gebouw is duurzaam in zichzelf en in het gebruik, waardoor de resterende energiebehoefte wordt beperkt.”

Uitvoering

Het nieuwbouwproject is traditioneel aanbesteed, op basis van een volledig uitgewerkt bestek na inbreng van staf en onderzoekers in de ontwerpfase. Inbo heeft daartoe uitgebreide interviewsessies afgenomen, en is naast hoofdarchitect ook directievoerder en in een total engineeringsteam verantwoordelijk voor het bouwkundig en installatietechnisch ontwerp. Bewuste keuzes, zegt Jansen. “Wij zijn blij hoe dat tot nu toe is verlopen en gaat in de praktijk. Personeel is nadrukkelijk betrokken. Uiteraard zijn er wel eens discussiepunten geweest, ook met de aannemer in de uitvoering, maar die worden altijd vroegtijdig en op stafniveau opgelost.” In september 2020 wordt het Maria Montessorigebouw naar verwachting opgeleverd.    

Tekst | Jan-Kees Verschuure Beeld | Inbo/egbertdeboer.com

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste trends en ontwikkelingen binnen nieuwbouw, renovatie, restauratie en transformatie.

*Door op 'inschrijven' te klikken gaat u akkoord met onze voorwaarden.

Projectinfo

Robuuste trappen en balustrades in stijl vormgegeven

Voor het Maria Montessorigebouw engineert, produceert en monteert EeStairs een groot aantal trappen, balustrades en hekwerken. Zowel binnen als buiten. “Dit is voor ons een groot project”, zegt projectleider Johan Floor. “De atriumtrappen met frames van gepoedercoat staal zijn tot 6,5 meter breed en wegen circa 3 ton. De stalen balustrades zijn afgewerkt met Iroko-hardhout.”

Als specialist in exclusieve trappen is EeStairs veel gewend op het gebied van complexiteit en afwerkingsniveau; dat is op de Radboud Universiteit niet anders. “Maatwerk is het sowieso”, zegt Floor. “Zaak is om goed te accorderen met de aannemer.” In dit geval is het project volledig gebimd; daar hadden zowel EeStairs als de aannemer goede gezamenlijke ervaringen mee. “Wij produceren bovendien altijd zo groot mogelijk voor transport, dus was het ook logistiek noodzakelijk om af te stemmen.”

De stalen interieurtrappen (een tiental) zijn vanwege de omvang al geplaatst voorafgaand aan de geveldichting in 2019. De grote buitentrap bij de hoofdentree wordt eind dit voorjaar geplaatst, als afronding van het constructieve werk. De zware en grote atriumtrappen worden afgewerkt door derden. “Daarnaast produceren wij 250 m¹ stalen balustrades voor de atria, afgewerkt met Iroko-latten. Die werkzaamheden worden op het laatst gedaan, in verband met de vloeraansluitingen. Bovendien hebben wij de betontrappen plus hekwerken geleverd.”

De renovatiegolf in de utiliteitsbouw toont een herwaardering van de trap als eyecatcher, vertelt Floor: “Omdat atria worden toegevoegd, maar ook omdat traplopen gezond is. En voor ons is dat uiteraard een goede zaak.”


Maatwerk op ruimteniveau

De afbouw van het Maria Montessorigebouw is kritisch maatwerk, zoals in het geval van de systeemplafonds, koven en interieurspecials zoals balken. Die worden geleverd en gemonteerd door Profinish. De afbouwspecialist bracht eigen oplossingen in, zoals volledig afgewerkte spaanplaat koven en een naadloos profiel in de lengterichting voor de systeemplafonds.

20.000 m² systeemplafond, 2 kilometer koofwerk en 2.000 m¹ balken levert en monteert Profinish in Nijmegen. Directeur Erik van der Veen: “In veel gevallen is de ruimte kritisch en zijn de eisen hoog, zoals met betrekking tot de genoemde aansluitingen en het akoestisch absorptievermogen van de afwerkingsplaat van de systeemplafonds. Hiertoe hebben wij eigen oplossingen en/of partijen ingebracht. De Iroko-balken uit het ontwerp, een special in het bruggebouw, zijn op ons advies in verband met de werking gewijzigd in mdf afgewerkt met Iroko-fineer.”

Het nieuwe Maria Montessorigebouw heeft een groot volume. Omdat Profinish twee maanden eerder dan gepland startte met de montage van de koven, kon het timmerwerk voorafgaand aan de plaatsing van binnenwanden worden uitgevoerd. “Dat levert logistieke winst op, evenals kwalitatief maatwerk op ruimteniveau.”


‘Innovatief drielaags stucsysteem biedt efficiëntie en kwaliteit’

In de afwerkingsfase van het Maria Montessorigebouw is een nieuw ontwikkeld, machinaal aangebracht drielaags stucsysteem geïntroduceerd. Een systeem dat in korrel afneemt naar de eindlaag toe. Uitvinder Tectores Afbouwgroep, een landelijk opererend bedrijf gespecialiseerd in machinaal en handmatig stucwerk, vertelt hoe dat in zijn werk ging.

Mede-eigenaar Ralf van Houtum: “Wij verzorgen in het Montessorigebouw circa 5.000 m² aan stucwerk, gebruikmakend van ons drielaags stucsysteem. Dit systeem is ontwikkeld op ons initiatief in samenwerking met Stucbouw. De werking van het eigen ontwikkeld materieel is als volgt: de slangen en spuitkopsystemen zijn geoptimaliseerd voor applicatie onder hoge druk van gipsgebonden stucwerk, een drielaags systeem. De eerste laag is een universele laag met goed standvermogen; de volgende lagen worden steeds dunner. Het resultaat is zo egaal dat een schildersysteem volstaat en daar is in dit geval ook voor gekozen. Door deze innovatie kunnen we dit project met twee stukadoors voltooien, met een zesvoud aan metrage ten opzichte van handmatig stucwerk. Een fijne bijkomstigheid is meer vrije handen, essentieel voor arbeidsintensieve klussen zoals ambachtelijk stucwerk. Met deze innovatieve applicatiemethode maken we een sprong in kwaliteit en efficiëntie en creëren we duurzame oplossingen voor alle partijen.”

Stedenbouw partners

Bouwinfo

Opdrachtgever

Radboud Universiteit, Campus & Facilities

Architect

Inbo

Adviseur installaties, brandveiligheid en bouwfysica

Deerns Nederland bv

Adviseur constructies

Croes bouwtechnisch ingenieursbureau

Aannemer

Bouwcombinatie Heerkens van Bavel/Berghege v.o.f. en Croonwolter&dros B.V., handelend onder de naam

Bouwcombinatie Heyendaal FSW

Bouwperiode

oktober 2018 – september 2020

Programma

25.500 m²