Tagarchief: WOLF Energiesystemen

Een perfect leerklimaat en ruim voldoende frisse lucht

Made-1
Lees het gehele artikel

Nieuw ventilatiesysteem voor basisschool de Lage Weide

Op basisschool ‘de Lage Weide’ in Made worden leerlingen elke dag gestimuleerd om het beste uit zichzelf te halen. Naast persoonlijke aandacht en een fijne, inspirerende leeromgeving leveren de nieuwe ventilatie-installaties hier een belangrijke bijdrage aan. Door het CO2-niveau in de klas te verlagen, kunnen de leerlingen nog meer excelleren in leren.

De Lage Weide valt onder het bestuur van Stichting Katholiek Onderwijs Drimmelen (SKOD) en biedt ruimte aan zo’n 500 leerlingen. Het schoolgebouw bestaat uit een cluster met monumentale status (beschermd dorpsgezicht) uit 1955 en een uitbreiding uit 2000, die recent van een nieuw ventilatiesysteem zijn voorzien. “De school had al langere tijd de wens om de ventilatie aan te pakken, maar door de coronapandemie is dit in een stroomversnelling gekomen”, vertelt Frans Philippart, projectleider/adviseur bij Boink Project- & Energiemanagement. Philippart werd gevraagd om hiervoor een ontwerp en Programma van Eisen te maken. “Naast het PvE Frisse Scholen klasse B heb ik de voorwaarden voor de Specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) als uitgangspunt genomen”, vertelt hij. “Hierin staat bijvoorbeeld dat in ieder lokaal een CO2-meter geïnstalleerd moet worden, dat de norm van 1.200 ppm niet overschreden mag worden en dat energieregistratie en een bewakingssysteem aanwezig moeten zijn.”

De WTW-units zijn opgehangen aan de dakspanten van de opslagzolder, zodat de serviceluiken gemakkelijk benaderd kunnen worden.

Combinatie van centraal en decentraal

Met name de uitbreiding zorgde voor uitdagingen, vertelt Philippart. “Ruimtes waren beperkt en ook de constructie was niet berekend op een ventilatie-installatie. Samen met een constructeur en bouwkundige heb ik daarom geïnventariseerd waar sparingen gemaakt konden worden. Maar ook welke bouwkundige aanpassingen noodzakelijk waren om een optimale ventilatie met minimale impact te borgen. Dit heeft geresulteerd in een centraal ventilatiesysteem met één luchtbehandelingsunit op het dak. In het monumentale gedeelte is gekozen voor een alternatief systeem met decentrale WTW-units, omdat een centrale unit hier te zwaar zou zijn.”

Het schoolgebouw bestaat uit een cluster met monumentale status en een uitbreiding.

Om de juiste systemen voor dit project te bepalen, nam Philippart al in een vroeg stadium contact op met WOLF Energiesystemen, dat beschikt over een complete range gestandaardiseerde units mét bijbehorende regeltechniek. “De systemen van WOLF staan van oudsher bekend om hun kwaliteit en betrouwbaarheid”, vertelt hij. “Bovendien heb ik een prettige samenwerking met technisch adviseur Rik van der Velden, die actief meedenkt over oplossingen die passen binnen het gebouwontwerp, de ventilatiebehoefte per lokaal én de bouwkundige randvoorwaarden.” 

Op het dak van de uitbreiding is een WOLF CRL compactunit geplaatst.

Standalone WTW-units

Voor de realisatie van het project werden verschillende regionale partijen aangeschreven zoals Van den Buijs Installaties uit Breda, dat mooie referenties heeft in de scholenbouw. “Wij hebben het ontwerp van Boink Project- & Energiemanagement in de praktijk getoetst op technische haalbaarheid en een offerte uitgebracht”, vertelt Johan Roks, projectleider bij Van den Buijs Installaties. “Na de projectgunning hebben we alle tien lokalen in het monumentale cluster voorzien van een compacte WTW-unit, waarmee elke ruimte afzonderlijk en vraaggestuurd geventileerd kan worden.” Van der Velden: “Gekozen is voor onze comfort-plafond WTW-HR-units, type CFL, die de ventilatie standalone regelen op basis van CO2. De units voldoen aan alle relevante normen en richtlijnen, zoals VDI 6022, VDI 3803 en ErP. Waar de ErP een droog rendement van 73% voorschrijft, halen onze units een rendement van 79%. Het werkelijk rendement van de units ligt zelfs op 87%.” Roks: “De compacte binnenunits kunnen ongeveer 30,6 m3/h per leerling inblazen, waarbij actief warmte (winter) of koude (zomer) wordt uitgewisseld tussen afgezogen binnenlucht en vers aangezogen buitenlucht. Dankzij de toepassing van een tegenstroom-platenwarmtewisselaar blijven de luchtstromen hierbij strikt gescheiden.” In het retourkanaal van elke WTW-unit is een CO2-meter aangebracht, vertelt hij, op basis waarvan de ventilatievoud wordt afgestemd. “Bovendien is in alle lokalen van de school een standalone CO2-melder met stoplichtsignalering geplaatst.”     

Niet zichtbaar vanaf straatniveau

Vanwege de monumentale status van het bouwdeel mochten de dakdoorvoeren voor luchtinblaas en luchtuitblaas vanaf straatniveau niet zichtbaar zijn. “Het was een hele puzzel om dit goed mogelijk te maken”, aldus Roks. “De verdunningsfactor en minimale afstand tussen aanzuig en retour zijn zorgvuldig berekend om contaminatie van lucht te voorkomen. De WTW-units zijn opgehangen aan de dakspanten van de opslagzolder, zodat de serviceluiken gemakkelijk benaderd kunnen worden. Bovendien is het kanaalwerk binnendaks zo gepositioneerd, dat zo min mogelijk opslagruimte verloren ging.”

Centrale luchtbehandelingsunit

Op het dak van de uitbreiding is een WOLF CRL compactunit geplaatst. “Deze luchtbehandelingsunit is in één deel geleverd op een zelfdragend grondraam en voorzien van een HR sorptie-warmtewiel”, aldus Van der Velden. “Dit warmtewiel voorziet in een latente terugwinning, waarbij naast energie ook vocht wordt teruggewonnen. Hierdoor neemt de kans op droge lucht in de winter af, terwijl in de zomer minder koelvermogen nodig is.” Conform de ErP-eisen wordt met de unit een rendement van 78% gehaald, vertelt hij. “Het werkelijke rendement is 81%.” De luchtbehandelingsunit is gekoppeld aan een DX-warmtepompsysteem met twee warmtepompen, die voor de naverwarming of nakoeling zorgen, aldus Roks. “Het ventilatiesysteem voorziet dus ook in de verwarming en koeling van de lokalen.” Als afgiftesysteem is gekozen voor textiele luchtverdeelslangen, die voor een tochtvrije luchttoevoer zorgen. Gebruikte lucht wordt afgezogen via plenumafzuiging boven de plafonds.

Eind mei hebben Van den Buijs Installaties en WOLF Energiesystemen de inbedrijfstelling van de systemen verzorgd. “Vervolgens zijn wij overgegaan tot de luchtzijdige inregeling, zodat de gewenste temperaturen worden gehaald en de juiste luchthoeveelheden op de juiste plekken in de lokalen terechtkomen”, vertelt Roks, die terugkijkt op een prettige samenwerking. “WOLF heeft zijn zaken goed op orde. Bovendien worden vragen snel beantwoord. Zo heb ik samen met Rik de school bezocht om inzicht te krijgen in hoe de CO2-sensoren in de regeling geïntegreerd moesten worden. Daarmee wordt ook op dit vlak een feilloze werking geborgd.”

Bouwinfo
  • Opdrachtgever Stichting Katholiek Onderwijs Drimmelen (SKOD)
  • Projectmanagement Laride | Hart voor huisvesting
  • Installatie-ontwerp Boink Project- & Energiemanagement
  • Installateur Van den Buijs Installaties
  • Ventilatie-units WOLF Energiesystemen
  • Bouwkundige werkzaamheden Vermeulen Bouwbedrijf

Duurzame uitbreiding voor Grijze Silo in Deventer

Een-CHA-monoblock-wordt-omhoog-gehesen
Lees het gehele artikel

De markante grijze graansilo in het Deventer Havenkwartier is in 2015 getransformeerd van een vervallen blikvanger tot een modern stadsicoon. De begane grond, waar in het verleden de vrachtwagens werden volgestort met graan, is in 2017 omgebouwd tot een modern kantoor en atelier voor de interieurarchitecten, architecten en bouwkundigen van Studio Groen+Schild. Helemaal bovenin de silo is bovendien een uniek appartement ingericht met prachtig uitzicht over de IJssel, de landelijke omgeving en de historische binnenstad. Naast een toekomstbestendig ontwerp en de toepassing van circulaire bouwmaterialen is nadrukkelijk aandacht besteed aan energiezuinigheid. De Grijze Silo functioneert all-electric, wat tevens geldt voor de recente uitbreiding. Zowel in de bestaande silo als de nieuwe woon-/werkunits zorgen de lucht/water-warmtepompen en WTW ventilatie-units van WOLF Energiesystemen voor een behaaglijk en gezond binnenklimaat.

Martijn Heeringa verzorgt de inbedrijfstelling van de WOLF-installatie in de Grijze Silo.

Met een hoogte van 51 meter is de Grijze Silo uit 1961 één van de beeldbepalende gebouwen in de skyline van Deventer. Ook is het gebouw van grote cultuurhistorische waarde. Daarom ging de gemeente Deventer op zoek naar kopers die de silo wilden opknappen en behouden voor de stad. Deze kopers vonden zij in Anjo van den Brink en José van de Griendt. Onder hun bezielende leiding is de Grijze Silo grondig gerenoveerd, zonder in te boeten aan industriële schoonheid. Historische elementen zorgen nog altijd voor een bijzondere look & feel die, mede dankzij de systemen van WOLF, hand in hand gaat met modern wooncomfort.

Duurzaam en slim

De keuze voor WOLF Energiesystemen in dit project was een logische, volgens Van den Brink. “De markt kent verschillende systeemleveranciers voor verwarming, koeling en ventilatie. Wij zijn met een aantal hiervan in gesprek gegaan, waarbij WOLF opviel als een flexibele organisatie waarmee je makkelijk kunt communiceren. De lijnen met engineer/adviseur duurzame totaalsystemen Maarten Ouwehand en zijn collega’s waren kort. Bovendien sloten de specificaties van de WOLF systemen perfect aan bij onze wensen. En hoewel WOLF destijds meer op lucht georiënteerd was dan op verwarming, kon de warmtepomp zich qua specificaties en prestaties meten met alternatieve systemen in de markt. De meeste systemen werden zelfs overtroffen! Onze ambitie was om een duurzaam en slim gebouw te realiseren. De WOLF systemen sluiten hier perfect op aan. Dankzij de bedieningsapp kunnen de klimaatcondities eenvoudig op afstand worden geregeld. Hierdoor wordt energieverspilling voorkomen.”

De samenwerking en technieken gaven zoveel vertrouwen, dat tijdens de recente uitbreiding opnieuw voor WOLF werd gekozen. “Een vriend van ons was op zoek naar woonruimte. Bovendien was Studio Groen+Schild toe aan uitbreiding voor het team van Groen&Schild Wonen, dat zich richt op het bouwen en verbouwen van woningen. Daarom hebben we besloten om een tweetal zelfstandige en all-electric woon-/werkunits toe te voegen op eerste verdiepingsniveau, die de Grijze Silo zowel in functie als uitstraling versterken.” Begin februari is de uitbreiding opgeleverd.

Voor de klimatisering van het architectenkantoor is in 2017 gekozen voor een WOLF BWL-1S split lucht/water-warmtepomp, een WOLF CFL WTW-unit met change-over-batterij en CO2-regeling, meerdere menggroepen voor ruimtetemperatuurregeling en een LinkPro communicatiesysteem voor bediening via de WOLF app en portal. Voor het appartement is eveneens gekozen voor een WOLF BWL-1S split lucht/water-warmtepomp, in combinatie met een meerlaags BSP-W1000 buffervat met FWS-2-80 verswaterstation, 6 TopSon zonnecollectoren, CWL woonhuisventilatie-units, een excellent luchtverdeelsysteem, meerdere menggroepen voor ruimtetemperatuurregeling en een LinkHome communicatiesysteem. “Daarnaast participeren we via Deventer Energie Coöperatie in zonne- en windenergie”, aldus Van den Brink. “‘Onze’ 36 zonnepanelen liggen op het dak van een naburig bedrijfspand en we hebben participaties in één van de windmolens langs de A1.”

Van links naar rechts: het CHC warmtepompcentrum, de CHA-monoblock en de CWL-2 woonhuisventilatie.

CHC-warmtepompcentrum met monoblock warmtepomp

In 2019, tussen de transformatie en uitbreiding van de Grijze Silo, werd de nieuwste warmtepomp van WOLF geïntroduceerd: de CHA-Monoblock warmtepomp. “Deze warmtepomp onderscheidt zich door een zeer hoog rendement, een uiterst stille werking en een eenvoudige installatie”, aldus Ouwehand. “Eigenschappen die ook in dit project overtuigden.” Van den Brink: “Omdat de Grijze Silo all-electric functioneert, hebben wij baat bij een efficiënt systeem met een minimaal stroomverbruik en een minimale aanloopspanning. Bovendien maakt de CHA-Monoblock warmtepomp gebruik van het milieuvriendelijke koudemiddel R290 (GWP = 3). Een mooie bonus zijn de esthetische keuzes die WOLF bij de ontwikkeling van de warmtepomp heeft gemaakt. Dankzij de grijze kleurstelling valt het buitendeel beter weg op de gevel. Het nieuwe systeem bevalt uitstekend. De prestaties in geluid en opbrengst zijn zelfs zo goed, dat we overwegen om het systeem uit 2017 te vervangen.”

Om een optimale functionaliteit en flexibiliteit te borgen, zijn beide woon-/werkunits voorzien van een warmtepomp in warmwateruitvoering. “De CHA-Monoblock warmtepomp maakt onderdeel uit van ons CHC-warmtepompcentrum; een modulaire en compacte binnenopstelling waarin warm water voorraadvat, expansievat, pomp en alle regeltechniek slim geïntegreerd zijn”, aldus Ouwehand. “Door twee units te installeren in plaats van één kunnen gebruikers onafhankelijk van elkaar hun binnenklimaat regelen. Het warmtepompcentrum is gekoppeld aan een WOLF CWL-2 balansventilatiesysteem met WTW en vochtigheidssensor. Beide systemen kunnen zowel via de bedieningsmodule als WOLF app worden ingeregeld en bediend. Zo garanderen we ook op dit vlak maximaal comfort en gebruikersgemak.” 

Oplossingen voor een gezond binnenklimaat

Compact-klasse_WOLF
Lees het gehele artikel

Gezonde binnenlucht in scholen is essentieel om de concentratie en prestaties van leerlingen én hun leerkrachten te verhogen, maar ook om hoge aerosolconcentraties, virusverspreidingen en klachten zoals geurhinder, oogirritaties, hoofdpijn en vermoeidheid tegen te gaan. Om de sector hiervan bewust te maken, is in 2015 het Programma van Eisen Frisse Scholen geïntroduceerd. In dit programma, dat in 2021 is vernieuwd, worden specifieke eisen gesteld aan onder meer de luchtkwaliteit. In een gangbare klas met circa 30 leerlingen en één leraar moet per uur ten minste 650 liter lucht ververst worden, waarbij de CO2-concentraties niet boven de 1.200 ppm mogen uitkomen. Voor een ‘goed’ niveau is zelfs een luchtverversing van 950 liter per uur nodig (max. 950 ppm CO2). Om hier goed invulling aan te geven, is maatwerk per school nodig. WOLF Energiesystemen kan hier perfect in voorzien.

“Sinds 2015 zijn vele bijeenkomsten georganiseerd om de branche bewust te maken van het belang van gezonde binnenlucht”, weet Tom Melching, technisch adviseur bij WOLF Energiesystemen. “Hierbij werd aanvankelijk gefocust op concentratie en leerprestaties. Door het CO2-niveau in de klas te verlagen, kunnen leerlingen excelleren in leren. De belangstelling in de markt om hiermee aan de slag te gaan was groot, maar helaas bleef het hierbij. Niet alleen omdat de verantwoordelijkheden bij de schoolbesturen werden gelegd, die niet gespecialiseerd zijn in schoolventilatie, maar vooral ook omdat financiële middelen ontbraken. Scholen krijgen weliswaar geld van de overheid om hun huisvesting in stand te houden, maar dit geld is bestemd voor onderhoud en niet voor innovatie/verbetering. Bovendien wordt dit geld nog te vaak besteed aan externe adviesbureaus en/of lesmateriaal. Ook nu als gevolg van COVID-19 het aspect ‘gezondheid’ is toegevoegd aan het belang van goede schoolventilatie blijft echte actie nog uit. Er is wel een aantal projecten opgestart, maar dit zijn ‘druppels op de gloeiende plaat’. Voor echte verandering is, naast specifieke uitkeringen zoals SUVIS, centrale sturing gewenst. Hoewel de overheid hierin de regie moet nemen, is er ook een belangrijke taak weggelegd voor adviesbureaus, installateurs én fabrikanten. WOLF Energiesystemen neemt hierin haar verantwoordelijkheid, door projecten van A tot Z te begeleiden.”

Voor situaties waarin de aanleg van een ventilatiesysteem complex is, adviseert WOLF de AirPurifier luchtreiniger.

‘Open ramen bieden geen garanties’

Bij aanvang van de COVID-19-pandemie heeft WOLF met steun van het Hermann Rietschel-Instituut (TU Berlijn) onderzoek gedaan naar de verspreiding van aerosolen in klaslokalen. Hiervoor werd een lokaal van ca. 60 m² gesimuleerd, op een zomerse ochtend en met een buitentemperatuur van ca. 20°C. In de klas waren één leraar en 24 leerlingen aanwezig, waarvan er één besmet was met het coronavirus. “Conform het wetenschappelijk advies werden de ramen in het lokaal lichtjes opengelaten en vervolgens na 20 minuten volledig geopend”, vertelt Melching. “Op basis van een emissie van 50 deeltjes per seconde duurde het slechts vijf (!) minuten voordat de aerosoldeeltjes van de geïnfecteerde persoon zich door de hele ruimte konden verplaatsen.”

Het onderzoek bracht de verspreiding van deeltjes in de lucht in kaart met behulp van een gesimuleerd gas, dat de beweging van de lucht in het klaslokaal nauwgezet volgde. Het volume van de besmette lucht nam toe naarmate de afstand tussen de besmette persoon en het open raam groter werd en bereikte meer dan 900 besmette deeltjes per m³ in delen van de klas. Het volledig openen van alle ramen gedurende vijf minuten zorgde voor voldoende luchtverversing (15 luchtwisselingen per uur) om de concentratieniveaus terug te brengen tot minder dan 100 deeltjes per m³, waardoor het risico op besmetting tot een minimum werd beperkt. De deeltjesconcentratie steeg echter weer volgens hetzelfde patroon toen de ramen in de kantelstand werden gezet. 

“De simulatie toonde aan dat een lichte opening van de ramen een vrij lage luchtverversingssnelheid geeft. Het is daarom effectiever om de ramen volledig te openen”, legt Prof. Dr. Ing. Kriegel, hoofd van het Hermann Rietschel-Instituut, uit. “Zelfs bij relatief kleine veranderingen van parameters zoals de windsnelheid, het jaargetijde of het verschil tussen binnen- en buitentemperatuur kan de deeltjesconcentratie ver boven de in de simulatie waargenomen waarden uitstijgen. Daarmee bieden open ramen geen enkele garantie voor het voorkomen van hoge aerosolconcentraties en andere vervuilingen in klaslokalen.” Melching: “Om onder alle omstandigheden en in alle seizoenen een gezond binnenklimaat te borgen, is de combinatie met een ventilatiesysteem noodzakelijk. Dit geldt niet alleen voor klaslokalen, maar ook voor bijvoorbeeld zorgcentra, kantoren, horecagelegenheden en sportcomplexen. Voor alle ruimten waar mensen langere tijd in één ruimte verblijven en het besmettingsrisico dus hoger is, bieden wij een ventilatieoplossing op maat. Dankzij onze systemen hoeven de ramen niet meer volledig geopend te worden, waardoor tochtverschijnselen, temperatuurschommelingen en hinder van geluid, wind of regen worden voorkomen. Bovendien beschermen de filters in onze systemen de binnenlucht tegen fijnstof en pollen.”

Voor elke situatie een passende oplossing

Populair in het assortiment zijn de decentrale CGL edu WTW-units, waardoor continu verse buitenlucht wordt toegevoerd en vervuilde, CO2-belaste binnenlucht wordt afgezogen. “Dankzij de units worden schadelijke stoffen, geurstoffen, fijnstof en vooral ook vocht doeltreffend geëlimineerd, terwijl een aluminium tegenstroom-platenwarmtewisselaar een WTW-rendement van meer dan 90% garandeert”, aldus Melching. “Daarnaast bieden wij een uitgebreid gamma (semi)centrale WTW-oplossingen, die boven het plafond, in de technische ruimte of buiten opgesteld kunnen worden. Voor situaties waarin de aanleg van een ventilatiesysteem complex is, adviseren wij de AirPurifier luchtreiniger met fijnstof- en koolstoffilter, die fijnstof, pollen en hinderlijke geurtjes elimineert. Vervolgens wordt de lucht nagefilterd in een HEPA H14 high performance-filter, waardoor ook alle aerosolen en virussen efficiënt uit de lucht worden verwijderd. Voor de luchtverversing kunnen aanvullend de ramen worden geopend.”