Seeligkazerne

Binnen zijn veel monumentale onderdelen weer zichtbaar gemaakt.

02:00
31-10-2018

Transformatie Seeligkazerne, Breda

Van Defensie-complex naar onderwijscampus

Scholengemeenschap De Rooi Pannen gaat haar opleidingen Toerisme en Horeca (1.500 leerlingen) onderbrengen in drie eeuwenoude gebouwen van de voormalige Seeligkazerne in Breda. Bij de transformatie van kazerne naar onderwijsgebouw blijft de uitstraling aan de buitenkant authentiek. Ook binnen zijn veel monumentale onderdelen zichtbaar gemaakt. Verder worden de interieurs helemaal afgestemd op hun nieuwe functie.

Remmers Bouwgroep is samen met haar partners verantwoordelijk voor de transformatie van de drie gebouwen. Het betreft het hoofdgebouw, het Klein Arsenaal – dat stamt uit 1640 en daarmee het oudste van de drie gebouwen is – en het Groot Arsenaal uit 1771. Ruud van Spijk, projectdirecteur namens Remmers, vertelt dat het project voor Remmers zo’n drie jaar geleden van start ging. “Er is onder meer een locatieonderzoek geweest. Daarna volgde de aannemersselectie. Wij hebben vervolgens de complete engineering meegedaan. Onderdeel van de voorbereiding was het gedetailleerd in kaart brengen van de maatvoering van de gebouwen. Dat is in pointclouds vastgelegd.”

Seeligkazerne

Het bleek, zegt hij, dat het Klein Arsenaal op één hoek zo’n 45 centimeter was verzakt. De verplaatsing bij het Groot Arsenaal was circa 20 centimeter. “Bij het Groot Arsenaal hebben we niet hoeven ingrijpen; het gebouw staat op houten palen en de toestand bleek stabiel. Bij het Klein Arsenaal hebben we wel constructief moeten ingrijpen.” Hij legt uit dat er binnenin het gebouw een ringbalkfundering werd aangebracht met daarop een staalconstructie. De eerste verdieping heeft nu een 25 centimeter dikke betonvloer die in de zijwanden grijpt. “Zo hebben we het gebouw geborgd om verdere verzakkingen in de toekomst te voorkomen. Dat was wel een uitdaging. Dat gold eveneens voor het versterken van de kap. Je brengt binnenin een gebouw stalen balken aan van circa 600 kg en met een lengte van 11 meter, zonder kraan.” Alle drie de gebouwen zijn volgens Van Spijk van binnen geheel gestript, maar wel met oog voor de oude elementen. “We hebben veel historische elementen weer zichtbaar gemaakt. Zo zaten er zestien monumentale gemetselde bogen en een houten balkenplafond verstopt achter wit gestuukte muren en systeemplafonds. We hebben die bogen gestempeld en gevijzeld en vervolgens het later aangebrachte metselwerk zorgvuldig verwijderd, rekening houdend met het krachtenspel.”

Seeligkazerne

Hij wijst dan op de vele oude houten balken, grotendeels aangetast. “Die hebben we hersteld met een speciale epoxykunsthars. Verder is iedere balk voorzien van extra ondersteuning. Zo hebben we veel historische onderdelen, die in de loop der jaren bij verbouwingen uit het zicht waren geraakt, weer teruggebracht.” Daarnaast, zegt hij, zijn de gebouwen afgestemd op hun huidige functie: onderwijs. “In het hoofdgebouw komen de leslokalen voor de opleidingen Horeca en Toerisme. Er zijn twee compleet nieuwe patio’s op het binnenterrein van het gebouw geplaatst die als aula’s dienst kunnen gaan doen. Die bestaan voornamelijk uit glas zodat de gevels en contouren van de oude gebouwen goed zichtbaar blijven.” Van Spijk maakt vervolgens duidelijk dat in het Groot Arsenaal op de begane grond twee conferentieruimtes komen, twee grootkeukens en twee restaurants op de eerste verdieping en zestien hotelkamers, ten behoeve van de horeca-opleiding, op de tweede verdieping. “De leerlingen kunnen dus op het eigen terrein stage lopen want zij gaan het gehele complex runnen.” In het Klein Arsenaal komt een theater annex sportzaal met tribune en kantoren. “Dit gebouw zal meer door de toerisme-opleiding worden gebruikt. We hebben onder meer de oude spanten in ere hersteld, de kappen geïsoleerd en extra akoestische maatregelen genomen om eventuele geluidsoverlast te beperken.” De transformatie, zegt hij tot slot, waarmee in oktober 2017 werd begonnen, moet in december van dit jaar klaar zijn. “Daarna gaan we nog enkele bestaande, niet monumentale kazernegebouwen slopen. De school wordt in januari in gebruik genomen.”    

Tekst: Jac Buchholz
Beeld: Remmers Bouwgroep

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste trends en ontwikkelingen binnen nieuwbouw, renovatie, restauratie en transformatie.

*Door op 'inschrijven' te klikken gaat u akkoord met onze voorwaarden.

Projectinfo

‘Beton en staal, dat vloekt’
Het hoofdgebouw van de Seeligkazerne werd voorzien van twee patio’s; een bijgebouw, het Klein Arsenaal, werd verstevigd. De staalconstructies voor beide ingrepen werden geleverd door Van Zoggel Las en Constructie. Voor de patio’s verzorgde het bedrijf tevens de montage, vertelt directeur Erwin van Zoggel. “Grootste uitdaging hier was de combinatie van beton en staal, dat vloekt.”  

Dankzij een degelijke en uitgebreide voorbereiding is het werk goed verlopen, geeft Van Zoggel aan. “De aannemer, Remmers Bouwgroep, heeft alles ingemeten, een constructeur heeft de profielen bepaald en wij zijn vervolgens met de data aan de slag gegaan. Controle, tekenen, het construeren van de koppelpunten en de montagetechniek. Dat vraagt bij bestaande, monumentale panden een andere benadering dan bij nieuwbouw.” 

Het aanleveren van de onderdelen voor de constructies gebeurde veelal met wat kleinere transporten. Daardoor ontstonden er logistiek geen knelpunten. “We hebben daarbij de planning van Remmers als leidraad genomen, zowel bij het uitwerken, de productie als het aanleveren. Zodat alles vlug en efficiënt kon worden verwerkt.”


De toegevoegde waarde van BIM
Een bestaand gebouw transformeren naar een nieuwe functie is altijd een uitdaging. Zeker als het om enkele eeuwenoude gebouwen gaat, zoals bij de Seeligkazerne in Breda. Waarbij bij de gebouwen ook nog sprake is van grote scheefstand door verzakkingen. BURO BIM heeft de gebouwen daarom eerst driedimensionaal laten inmeten middels pointclouds, als basis voor de engineering in BIM.  

Directeur Mark van Gurp vertelt: “Het uitwerken van gebouwen in BIM is onze specialiteit. Door de centrale informatieverweking in een 3D-model krijg je een goed eenduidig inzicht in een gebouw; dat is belangrijk voor het ontwerp en de uitvoering. We doen dat vooral voor nieuw te bouwen woningen en utiliteitsgebouwen. Een bestaand gebouw van deze omvang komt niet zo vaak voorbij, dus het is een mooie uitdaging. Met gebruik van de pointclouds hadden we te allen tijde een fotografische weergave van de beginsituatie. Dit heeft het team heel veel inzicht verschaft waardoor we vooraf ontwerpissues met het ontwerp konden signaleren en oplossen.” 

Seeligkazerne


Complete oplossingen dankzij samenwerking
Complete oplossingen bieden op het gebied van deuren en hang- en sluitwerk. Dat is de achterliggende gedachte bij de samenwerking tussen Polvo BV (hang- en sluitwerk) en Limburgia (deuren), onder de naam P&L Deurconcepten. Dat gebeurt ook bij de Seeligkazerne, legt projectmanager Wim Scheepers uit. 

“Het gaat hier om 377 deuren voor de drie monumentale gebouwen. Daarbij is geen enkele deur eigenlijk hetzelfde. Er zijn uiteenlopende eisen op het gebied van brand- en geluidwerendheid en mate van toegankelijkheid. Daarnaast zijn het monumenten met een lange geschiedenis; geen een ‘sparing’ is helemaal gelijk.” Dus is er maatwerk gevraagd, zegt Scheepers. Dat begint met het inmeten. “Daar zijn we momenteel mee bezig. Een precisiewerk, want ieder deurblad moet precies passen. Op basis van de meetgegevens gaan we produceren. In week 40 gaan we aan de slag de montage, in week 43 ronden we naar verwachting af.”

Hij geeft aan dat P&L Deurconcepten een totaalpakket biedt. “We nemen de regie in handen en ontzorgen de opdrachtgever, van inmeten tot montage. Dat is een dynamisch proces dat we flexibel invullen. Daar ligt onze kracht.”


Een monument in ere restaureren
Een monument heeft een authentieke uitstraling. Onder andere dankzij het glas; dat dient vaak behouden te blijven, maar wel met het comfort en de energiebesparing die aan de hedendaagse eisen voldoen. Zoals bij veel monumenten is dat ook uitgangspunt bij de Seeligkazerne.

Voor het inmeten, produceren en monteren van de achterzetramen is ISOGLAS gevraagd. “We doen veel van dit soort projecten; altijd bijzonder”, merkt bedrijfsleider Jaap Bakker op. Hij legt uit dat alle achterzetramen één voor één worden ingemeten en uitgewerkt. “Samen met de aannemer hebben we de voorbereiding gedaan, met het bestek als uitgangspunt. We doen alles in eigen beheer en met eigen personeel. Hierdoor kunnen wij ook de garantie geven dat condensvorming tot het verleden behoort. Wij denken graag mee met onze opdrachtgevers om gezamenlijk tot een oplossing te komen voor bijvoorbeeld geluidsoverlast of thermische isolatie, maar ook brandvertraging en beveiliging behoort tot ons vakgebied.”

Seeligkazerne

Stedenbouw partners

Bouwinfo

Opdrachtgever Scholengemeenschap De Rooi Pannen
Aannemer Remmers Bouwgroep Tilburg
Constructie Van Nunen Rosmalen
Installaties Kuijpers Den Bosch
Het werk is aangenomen door de VOF Remmers / Kuijpers

Haven ZuidT-Port Logistic Campus