03:07
13-03-2015

Taiwan | National Kaohsiung Center for the Arts

Theatercomplex met een scheepshuid

In het Taiwanese Kaoshiung, een stad met 2,7 miljoen inwoners, wordt sinds 2010 gebouwd aan een centrum voor de podiumkunsten, het National Kaohsiung Center for the Arts of Wei-Wu-Ying Center. In het 141.000 m2 grote theatercomplex is ruimte voor zo’n 6000 toeschouwers verdeeld over verschillende theaters; een concertzaal (2.000 stoelen), een operatheater (2.250 stoelen), een theaterzaal (1.250 stoelen), een zaal voor kamermuziek (470 stoelen), foyers, een openbare bibliotheek en een aantal congres-, repetitie- en workshopruimten. Het is het grootste theatercomplex van Azië, met een oer-Hollands tintje.

Francine Houben van Mecanoo Architecten uit Delft ontwierp een vrij gevormd, wit en golvend bouwvolume dat zich op natuurlijke wijze lijkt te vormen naar haar omgeving. Het theatercomplex is gesitueerd in het Wei-Wu-Ying Metropolitan Park ten zuidoosten van Kaohsiung. De locatie maakte vroeger deel uit van een militaire basis en vormt nu een groene en serene plek voor cultuur en natuur. Twee nauw met elkaar verbonden aspecten in de Aziatische cultuur.

Banyan-boom
De oorsprong van het ontwerp is de lokale Banyan-boom. De Banyan-boom heeft een mangrove-achtige wortelstructuur en een wijde platte kruin. Dit is duidelijk terug te zien in de open ruimte onder het complex, waarin welving en vloeiende vormen onder het gebouw zorgen dat het park door lijkt te lopen. Deze vrij toegankelijke ruimte, waar de wind vrij spel heeft, biedt de mensen koelte en beschutting voor het extreme subtropische klimaat. Ook het enorme dak lijkt de vorm van de boomkruinen van het park te volgen. En zo versmelt het gebouw in de vormentaal van het park.

Het ontwerp van Mecanoo is inmiddels bekroond met tal van internationale awards. En dat terwijl het nog niet af is, pas in 2016 staat de oplevering gepland. “Mecanoo heeft een bijzondere rol en verantwoordelijkheid op dit project. We zijn niet alleen architect maar verantwoordelijk voor de Total Engineering van het project. Een rol waarin architecten in Nederland niet vaak zullen acteren”, vertelt Friso van der Steen, als projectdirecteur namens Mecanoo verantwoordelijk voor de aansturing van de circa 200 ontwerpmedewerkers die namens verschillende adviseurs het ontwerpteam vormen. Een grote verantwoordelijkheid, maar volgens van der Steen ook de enige manier om het gebouw tot in detail zo te bouwen als door Mecanoo bedoeld.

Cross-over
De vloeiende witte vorm van de stalen gevel van het gebouw lijkt ook te verwijzen naar een andere historische oorsprong van de locatie. Die van de zeehaven van Kaoshiung, met scheepsbouw en zeevaart. En dat is niet helemaal toeval. De golvende gevelelementen zijn ontworpen en geproduceerd door het Groningse Cental Industry Group (CIG), een internationaal gerenommeerde staalproducent voor onder andere de scheepsbouw en architectuur, in nauwe samenwerking met een Taiwanese scheepsbouwer.

Van der Steen vertelt dat Mecanoo op zoek was naar een materiaal en methode om de essentie van de Banyan-boom in de gevel tot uiting te brengen. De dubbel gekromde vorm van wortel naar kruin vroeg om een ander aanpak dan de meeste reguliere bouwtechnieken boden. Uit nieuwsgierigheid naar hoe men in de scheepsbouw omgaat met vrije vormen en kromming, is Mecanoo in gesprek geraakt met CIG in 2008 en ontstond een cross-over tussen scheepsbouw en gebouw. Hierdoor is CIG al in een zeer vroeg stadium in de ontwerpfase aangehaakt bij dit project.

Inmiddels heeft CIG Architecture B.V. op dit gebied een ware nichemarkt aangeboord waarin ze voor tal van architecten en kunstenaars, vooral internationaal, actief zijn met het engineeren, produceren en assembleren van rvs, aluminium en stalen vrije vormen. “De technische mogelijkheden en vrijheden die staal biedt ten opzicht van bijvoorbeeld beton bleken naadloos aan te sluiten bij de ambities van de architect”, vertelt Allard Bokma, senior sales manager bij CIG Architecture. “Staal is minder zwaar, flexibel, minder kostbaar, hernieuwbaar en ook nog eens in een aardbevingsbestendige oplossing te verwerken.”

De gevel is zoals gezegd gematerialiseerd in stalen platen, die de huid van het gebouw vormen. “Deze 6 millimeter dikke platen zijn koud gebogen om de kwaliteit en toleranties van het oorspronkelijke materiaal te behouden”, vertelt Sander de Haan, business unit manager bij CIG. “Dat komt de levensduur ten goede. De platen met een gemiddeld oppervlakte van zo’n 20 m2, zijn aan de achterzijde voorzien van stalen ribben, ‘stiffeners’ genoemd. Deze zorgen voor stijfheid en vormbehoud. Ook dit is een typische oplossing uit de scheepsbouw.”

Handwerk
De gevelplaten worden in Groningen voorzien van de gewenste welving en kromming. “Onze eigen engineeringafdeling zorgt voor de juiste berekening en tekening”, aldus Bokma. “Vervolgens brengt een speciaal opgeleide staalbewerker op deze kamergrote platen hun unieke welving aan. Vakmanschap met behulp van een persmachine, maar toch zeer specialistisch handwerk, want geen plaat is gelijk.”

Vanuit Groningen worden de platen verscheept naar Taiwan. Ching Fu Shipbuilding, de Taiwanese partner van CIG draagt zorg voor de pre-assemblage van met name de cladding op hun werf en de assemblage van de geveldelen op de bouwplaats.

De stalen gevelhuid is voorzien van verschillende afwerkingssystemen om te zorgen voor een optimale conservering met een maximale levensduur. De constructie van het gebouw en de gevel is een ‘work of art’ op zichzelf. Het is een zelfdragend systeem uitgevoerd als een enorme huid rondom het gebouw. Een idee dat wederom uit de scheepsbouw afkomstig is. De gevelhuid wordt op een bevingsbestendige manier bevestigd aan het constructief skelet. Met lange pennen voorzien van veerdemping hangen de panelen aan het skelet.

“Staal is uiteindelijk herbruikbaar in de keten en daarmee een duurzaam product”, aldus Bokma. “Een alternatief materiaal, zoals beton of composiet, had in deze vorm en functie niet aan de gestelde eisen kunnen voldoen. De unieke kwaliteiten van staal dragen bij aan het karakter van het Wei-Wu-Ying Center en zorgen dat de architect de pure essentie van het ontwerp op deze grote schaal kan waarmaken.”

Stedenbouw partners