Het Aviodome
02:51
17-08-2018

Het Aviodome | Amsterdam

Nog altijd circulair ‘Het Aviodome’ terug van weggeweest

Opgelucht ademhalen zit er helaas niet meer in voor Richard Buckminster Fuller. Deze architect, uitvinder en dichter overleed in 1983. Als hij nog wel had geleefd, had hij waarschijnlijk een zucht van verlichting geslaakt. De door hem ontworpen geodetische koepel – die van 1970 tot 2003 beeldbepalend was voor Schiphol – wordt opnieuw opgebouwd. Rond december is hij weer in volle glorie te bewonderen. Nu als congres- en evenementenlocatie op bedrijventerrein Sloterdijk.

Eerste circulaire evenementenlocatie van Nederland
Met de wederopbouw van de koepel heeft Amsterdam een primeur. “Het Aviodome” wordt de eerste circulaire congres-en evenementenlocatie van Nederland. Richard Buckminster Fuller was zijn tijd ver vooruit met het ontwerp. Ecologisch bouwen was voor hem al in 1927 de beste manier. Zijn Dymaxion house en zijn geodetische koepels propagandeerden hergebruik. Helaas verdween “Het Aviodome” in 2003 in onderdelen in 29 zeecontainers.

Het Aviodome

Geodetische breinbreker
Jarenlang pronkte “Het Aviodome” bij Schiphol en was het een bekend plaatje aan de horizon. Toch bleek het nog een hele uitdaging om hem te herbouwen. Vooral de identificering en sortering van de losse onderdelen waren breinbrekers. Gerhard Rijsdijk van APR Projects (apr-projects.nl), een van de vier hoofdaannemers in het bouwteam van TeKa, stond voor een stevige uitdaging. Rijsdijk: ,,De codering van de onderdelen was verkeerd geïnterpreteerd en er ontbraken onderdelen. De koepel is ooit ontworpen op de tweedimensionale tekentafel en al die tekeningen zijn een paar jaar geleden in de prullenmand verdwenen. We zijn zeker een half jaar bezig geweest om alle onderdelen weer bij elkaar te puzzelen en het geheim van de codering te ontrafelen.” Dat is gelukt. ,,Voornamelijk door te denken in de logica van die tijd. En een beetje boerenverstand hielp ook.”

Zo goed als nieuw
Niet alles zat tegen gelukkig. Zo verkeerde het bewaarde materiaal veelal nog in heel goede staat. ,,Niemand wist hoe die oude panelen tevoorschijn zouden komen”, vertelt Rijsdijk. ,,Maar het gaat om aluminium van hoogwaardige vliegtuigkwaliteit. De metalen stangen – die de platen aan de buitenzijde samenhouden en de constructie sterkte geven – hebben we eerst in een zuurbad gereinigd. Daarna waren ze weer zo goed als nieuw.’’ Ook met de ontbrekende onderdelen kwam het  goed. Ontbrekende panelen werden vervangen, het raadsel van de rozetten opgelost en de  onvindbare verbindstukken nagemaakt. Rijsdijk: ,,Door bijvoorbeeld de bevestigingspunten op de platen in te scannen, konden we die reconstrueren.’’

Het Aviodome

Einde aan de zwerftocht van een iconisch gebouw
De herbouw van “Het Aviodome” betekent het einde van een trieste zwerftocht van dit iconische gebouw. Nadat de geodetische koepel plaats moest maken op Schiphol, werd het in 2003 verkocht aan de Levend Evangelie Gemeente. Toch is de dome nooit gebruikt als kerk. In 2010 kwam de koepel in handen van de TeKa Holding. De nieuwe eigenaar TeKa Groep (tekagroep.nl) heeft veel ervaring met het organiseren van evenementen op bijzonder locaties. Teka beheert 22 bijzondere evenementenlocaties. “Het Aviodome” was een logische toevoeging. Vanaf eind 2018 moet de koepel beschikbaar zijn voor congressen, beurzen en bedrijfsfeesten. Er komt een grote plenaire zaal die ruimte biedt aan groepen tot duizend personen. Verder komen er nog zestien sub-zalen en is de locatie voorzien van moderne techniek en horecafaciliteiten. Alles onder een machtige overspanning. Eigenlijk heeft “Het Aviodome” als evenementenlocatie maar 1 nadeel: de kans is groot dat de bezoekers regelmatig even naar boven kijken, omdat ze zijn afgeleid door het prachtige plafond.

Gerecyclede grond onder de voeten
Dat plafond herbouwen was een hele klus. Het dak werd van binnen naar buiten en van boven naar beneden opnieuw opgebouwd met een hijsmast. Ring voor ring werd de constructie omhoog gehesen. Het bouwwerk steunt nu op een fundering van gerecycled beton. De fundering is trouwens niet het enige onderdeel dat wordt hergebruikt. Ook de trappen, deurstijlen, leuningen en het hout voor de wanden zijn circulair, net als de geperforeerde binnen beplating. Die beplating was aangebracht toen de dome nog dienst deed als luchtvaartmuseum. Het kwam de akoestiek ten goede.

Het Aviodome

Warm en waterdicht
Diezelfde geperforeerde platen worden vandaag de dag anders bevestigd. Ze komen aan glasvezel versterkte kunststof bussen en een aluminium binnen frame te hangen. Gerhard Rijsdijk: ,,Het dak was in het verleden één grote koudebrug, met toepassing van de kunststof koppeling voorkomen we dat. Tussen de buitenschil en de binnen beplating zorgen we samen met Isolatie.com voor een extra isolatielaag. En we maken het dak nu samen met Cocoon Holland écht waterdicht.’’ Om dat te borgen, heeft APR Projects, samen met Van Pommeren (van-pommeren.nl) een nieuw onderdeel toegevoegd aan het voormalige ontwerp: de witte stalen goot rondom het dak wordt vernieuwd en verbreed. Zo blijven de bezoekers ook bij hoosbuien gegarandeerd droog.

Het Aviodome

Blikvanger van Sloterdijk
Of de goot ook bescherming biedt tegen de bewondering van kwijlende automobilisten, is nog maar de vraag. De geodetische koepel ligt pal aan de A5 en is een indrukwekkende verschijning. Met een Pentagon vormige vrije overspanning van 59.4 meter (195’) met een binnen radius van 34.1 meter (112’) en een hoogte van bijna 23 meter is het geen wonder dat het lange tijd de bijna grootste geodetische koepel van Europa was. De ambities van de gemeente Amsterdam om van bedrijventerrein Sloterdijk een woon- en werkgebied te maken met iconische architectuur is met de herbouw van “Het Aviodome” een stap dichterbij.   

 

Tekst: Henk Geist
Beeld: APR Projects

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste trends en ontwikkelingen binnen nieuwbouw, renovatie, restauratie en transformatie.

*Door op 'inschrijven' te klikken gaat u akkoord met onze voorwaarden.

Projectinfo

E-installateur zet ‘Het Aviodome’ in het licht
Erik van Dunschoten Elektrotechniek is een allround elektrotechnisch installatiebedrijf dat voor het weer opgebouwde ‘Het Aviodome’ de elektrotechnische installaties gaat verzorgen.

Het bedrijf is actief in alle verschillende vakgebieden binnen de elektrotechnische bedrijfstak. Voor Het Aviodome levert en installeert het bedrijf de licht- en krachtinstallaties en het datanetwerk. Bij de lichtinstallaties gaat het niet alleen om de voedingen en regelingen voor de LED-verlichting binnen de koepel, het bedrijf neemt ook de aanlichting van de buitenzijde van het gebouw met schijnwerpers voor zijn rekening, waarbij een afwisseling van kleurstelling mogelijk is. De krachtinstallaties leveren de voeding voor de keuken, geluidsapparatuur, technische installaties zoals de evenementenaansluiting en voorzieningen voor het audiovisuele systeem. Samen met het gespecialiseerde nevenbedrijf PD Techniek verzorgt Erik van Dunschoten ook de beveiligingstechniek, de camera-observatie en brandmeldinstallatie van Het Aviodome. Alle geleverde installaties voldoen aan de huidige normen en eisen en worden aangebracht door vakbekwame monteurs.

Het Aviodome

Stedenbouw partners

Bouwinfo

Opdrachtgever
TeKa Holding


Initieel ontwerp
Richard Buckminster Fuller (1970)


Architect
Architektenburo Guido Bakker


Uitvoering
APR Projects


Bouwperiode
november 2017 – november 2018


Bouwkosten
circa € 7,6 miljoen

BTL Adviese-fulfilment center Jumbo