Nationaal Archief
01:49
14-03-2019

Nationaal Archief | Emmen

‘Het gebouw moest volledig worden omgeturnd’

Stap voor stap naar een bijzonder ontwerp

Het voormalige pand van de Topografische Dienst in Emmen is omgebouwd tot filiaal van het Nationaal Archief in Den Haag. Met deze nieuwe bestemming werd het pand geschikt gemaakt voor drie miljoen kilo papieren documenten. Of spreekt 90 kilometer aan stellingen meer tot de verbeelding?

Feit is dat het nieuwe Nationaal Archief in Emmen geschikt gemaakt moest worden voor een zware belasting. Waar een gemiddeld kantoorgebouw een belastbaarheid vraagt van 400 tot 500 kg/m2, is in het Nationaal Archief sprake van een belastbaarheid van zo’n 1.000 kg/m². moest het dé plek worden waar belangrijke nationale documenten voor eeuwig bewaard kunnen blijven. Dat stelde hoge eisen aan de fysieke condities van het gebouw. Installaties, brandveiligheid, beveiliging en logistieke stromen vroegen de hoogst mogelijke aandacht. Het Rijksvastgoedbedrijf regelde de aanbesteding met een UAV-GC-contract.

Verzwaarde fundering
“Het stond voor ons onmiddellijk vast dat het gebouw volledig moest worden omgeturnd”, vertelt Patrick Kip, projectleider van Dura Vermeer Bouw Hengelo. “Om het bestaande rijksgebouw geschikt te maken voor haar nieuwe functie, moesten we het strippen en vanaf het casco weer opbouwen. Alleen de constructie is dus behouden gebleven en zelfs die is nog flink verzwaard. Alle vloeren zijn verstevigd en verstijfd.”

Nationaal Archief

Combinatie oud | nieuw
Een belangrijke speerpunt bij de nieuwe indeling was de opslagruimte. Na de transformatie moest het gebouw zoveel mogelijk archiefstellingen kunnen bergen. Daarnaast had de architect duidelijke wensen. Deze wilde – met name in de kantoren – de tegenstelling tussen oud en nieuw accentueren. Om deze reden bleven gedeeltes van de oorspronkelijke constructie bewaard, terwijl nieuwe gedeeltes juist opvallen door strak afgewerkte materialen. Om een plezierige werksfeer te waarborgen, is de lichtinval vergelijkbaar met die in een modern kantoorgebouw.

Een rustieke gevel
De invulling van de nieuwe gevel was een discussiepunt. Waar de architect van Dura Vermeer de voorkeur gaf aan een uitbundige uitstraling, was de architect van de Rijksbouwmeesters juist voor ingetogenheid. Met de gegeven ligging – midden in een woonwijk – moest het gebouw niet hoger en opvallender zijn dan de omringende bouw, zo was de redenering. Het compromis werd gevonden in een strakke, simpele gevel, bekleed met aluminium gevelpanelen die een golfpatroon laten zien. Deze golfbeweging verwijst naar de golvende beweging die de bladen van een boek maken als het gelezen wordt. Onopvallende gevel­openingen achter de panelen zorgen voor licht­inval en uitzichtpunten.

Terreininrichting
Om het Nationaal Archief te laten aansluiten op haar omgeving, werd de sfeer van de gevel doorgetrokken naar het omliggende terrein. Dit werd volledig opgeschoond en opnieuw ingericht. Enkele oude bomen en heesters, twee parkeerplaatsen – één voor de medewerkers en één voor de bezoekers – en een strakke waterpartij zorgen ook hier voor een rustieke sfeer. Kip: “Ook hier hadden we te maken met strenge beveiligingseisen. Getuigen hiervan zijn de grote beveiligingsinstallaties langs de aanrijdroutes.”

Medio april draagt Dura Vermeer Bouw het gebouw over aan de nieuwe gebruikers. “Het was een toer om enerzijds verantwoordelijk te zijn voor de herinrichting en anderzijds steeds de goedkeuring van het ontwerpteam te krijgen. Het hielp om in kleine stapjes te werken. We hebben dus heel veel validaties ingediend bij de opdrachtgever en konden zo grote tegenslagen voorkomen.”

Vanaf april 2019 wordt het archief ingericht; in juni wordt het officieel geopend.

Tekst: Liliane Verwoolde
Beeld: LKSVDD architecten
Projectinfo

Archiefkasten van extreem hoge kwaliteit
Negentig kilometer archiefruimte leveren, dat wil iedere ondernemer die ook maar iets te maken heeft met opslagruimtes. Dat gold dus zeker ook voor Bruynzeel, de marktleider op dit gebied. Maar zelfs voor deze gerenommeerde specialist vroeg het anderhalf jaar voordat het Nationaal Archief bewezen achtte dat Bruynzeel de juiste producten zou leveren. 

“Het inrichten van archiefruimtes is bij ons aan de orde van de dag”, vertelt Roy Opstals, projectleider van Bruynzeel. “De inrichting van het Nationaal Archief was echter het grootste en meest prestigieuze project dat in de afgelopen jaren voorbij was gekomen. We wilden dat heel graag binnenhalen, maar moesten hiervoor wél beschrijven hoe we aan niet minder dan 125 kwaliteitseisen zouden voldoen en dat veelal onderbouwd met bewijsmateriaal.”

Maatwerkkasten
Nadat de tekeningen waren goedgekeurd, volgde voor Bruynzeel de volgende uitdaging. Het project vroeg grote hoeveelheden staal in een markt waarin prijzen, beschikbaarheid en levertijden uitgesproken grillig zijn. Toen ook deze uitdaging was overwonnen, kwam Bruynzeel op haar eigen vakgebied. “We hebben voor het archief prachtige maatwerkkasten ontwikkeld, waarbij onze standaardproducten zijn aangepast naar de wensen en afmetingen van het Nationaal Archief.” Op deze manier leverde Bruynzeel kilometers stalen archiefkasten, waarvan de grootste 14,5 m lang, 2,6 m hoog en 0,8 m diep is. Met acht vakken levert deze kast zo’n 224 m¹ opslagcapaciteit. “Voor 90 km zouden dus 400 kasten nodig zijn van dit formaat”, rekent Opstals voor. “In december 2018 hebben we de klus afgerond. Het resultaat is indrukwekkend. Niet alleen de kasten, maar ook de afmetingen van de ruimtes zijn imposant. Het was bijzonder om hierbij betrokken te zijn.”

Nationaal Archief

Stedenbouw partners

Bouwinfo

Opdrachtgever Rijksvastgoedbedrijf – ‘s-Gravenhage
Architect LKSVDD Architecten
Constructeur Lucassen Bouwconstructies – Hengelo
Aannemer Dura Vermeer Bouw – Hengelo
Installateur Linthorst Techniek – Apeldoorn
Bouwsom € 19,5 miljoen
Bouwperiode mei 2016 – april 2019

kunstgrasKP Interieur