01:51
13-03-2015

Kortenhoef | Fort Kijkuit

Restauratie en uitbreiding Fort Kijkuit afgerond
Na decennia van alleen het noodzakelijke onderhoud, werd Fort Kijkuit – onderdeel van de Nieuwe Hollandse waterlinie in Kortenhoef – in de afgelopen maanden fors onder handen genomen. Tevens werd er een uitbreiding gerealiseerd.

Hij noemt het een regulier restauratieproject, Hendrik Boonzaaijer van J. Boonzaaijer Aannemingsbedrijf BV. Werkzaamheden. Zoals het bedrijf ze regelmatig uitvoert, geeft hij aan. “In de afgelopen pakweg veertig jaar was alleen het noodzakelijke onderhoud uitgevoerd. Daardoor moest nu vooral aan de gevels flink wat herstel worden uitgevoerd, zowel aan de buiten- als binnenzijde. Zoals gezegd de geijkte werkzaamheden: herstel van voeg-, stuc- en metselwerk, werkzaamheden die ons op het lijf zijn geschreven.” Verder, zegt hij, werden diverse in de loop der tijd dichtgemetselde schietgaten geopend en werden reparatiewerkzaamheden aan de eikenhouten kozijnen uitgevoerd. “In eerste instantie was het idee dat we die moesten vervangen, maar uiteindelijke konden we ze behouden door de slechte gedeelten te herstellen.”

Het oorspronkelijke Fort Kijkuit werd gebouwd tussen 1844 en 1847. In de loop der tijd werd het enkele malen uitgebreid – met onder meer een kruithuis en een artilleriebunker – en versterkt. Ook nu is er, naast de restauratie, sprake van een uitbreiding, merkt Boonzaaijer op. Deze nieuwe uitbreiding is gemaakt in het in 1880 aangebrachte oude grondmassief dat het fort destijds extra moest beschermen tegen granaatinslagen en dat nu een unieke gelegenheid biedt om de verschillende bouwfasen van het fort te kunnen zien.

De uitbreiding is onder meer noodzakelijk om ruimte te maken voor extra kantoren voor Natuurmonumenten.   In de oude militaire gebouwen zijn eveneens kantoren ondergebracht, evenals een informatiepunt en een vergaderruimte. “Van de huidige uitbreiding is niet veel te zien, die is ondergronds aangelegd, rondom het bestaande fort. Eén van de uitdagingen was om voldoende licht in de nieuwbouw te krijgen. Dat hebben we onder meer met solartubes met een doorsnee van 500 millimeter opgelost. Eveneens met het openmaken van schietgaten waardoor licht via het fort de nieuwbouw binnenvalt. Er zijn eveneens enkele op schietgaten gelijkende openingen gemaakt. En in het dak is een 10 meter lange lichtstraat met beloopbaar glas aangebracht.”

Met dat dak is nog iets anders aan de hand, geeft Boonzaaijer aan. Hij legt uit dat de manier waarop het is aangebracht niet vaak wordt toegepast. “Het is in één keer gestort, iets dat vroeger wel meer gebeurde, maar tegenwoordig nog maar nauwelijks. Dat betekent onder meer goede afspraken met de betonleverancier over de samenstelling en dergelijke. En goed toezien op de uitvoering. Dat gebeurde met 25 man, van ’s ochtends vijf uur tot ’s avonds zeven uur, laag voor laag, met behulp van een traditionele bekisting. Het ging in totaal om 35 meter in het rond, 45 centimeter dik, in een helling van 45 graden. Voor het dak was 170 m3 beton nodig (van de in totaal 350 m3 voor de gehele nieuwbouw). Een wat andere aanpak dan anders, leuk om te doen.”

Een uitdaging vond Boonzaaijer de combinatie van restauratie met nieuwbouw. “Dat vraagt om twee verschillende manieren van benadering. Het is zaak alle betrokkenen daarvan te doordringen. En de werkzaamheden goed voor te bereiden en aan te sturen. Zodat de werkzaamheden aan de nieuwbouw zorgvuldig worden uitgevoerd en er geen schade aan het monument wordt aangebracht.” Dat is gelukt, geeft hij aan, en de werkzaamheden zijn inmiddels afgerond. “Natuurmonumenten heeft er weer voldoende ruimte in en kan er op een adequate manier bezoekers ontvangen.”

Stedenbouw partners