Hofjesbuurt
01:57
07-11-2018

Hofjesbuurt, Nijmegen

Nieuw elan voor Nijmeegse Hofjesbuurt

‘Bewoners hebben waardering gekregen voor de architectuur’

Zo’n zestig jaar oud zijn ze, de woningen in de Nijmeegse Hofjesbuurt – 87 eengezinswoningen en 192 etagewoningen. Om ze zowel wat wooncomfort als duurzaamheid betreft toekomstbestendig te maken, is groot onderhoud nodig. Het plan hiervoor werd, met oog voor de oorspronkelijke architectuur, gemaakt door 19 Het Atelier Architecten.

Het is een design & build-opdracht, leggen Erik van Scheijndel en Rob Moritz van 19 Het Atelier uit. De opdracht is in bouwteamsamenwerking met Talen Vastgoedonderhoud in opdracht van woningcorporatie Talis uitgevoerd. “Talis vroeg om een plan dat leidt het verbeteren van de energie-index van C of D naar A+, dat de architectuur (Bossche School) bewaakt en dat rekening houdt met bepaalde bewonerswensen. Wat dat laatste betrof was één van de belangrijkste wensen een groter balkon.”

Hofjesbuurt

Rondleiding door de wijk.

Hofjesbuurt

Nieuwe entree.

Eigentijdse verbeteringen
“We hebben onder meer de historie van de wijk onderzocht”, leggen Van Scheijndel en Moritz uit. “De woningen stammen uit de jaren vijftig en zijn ontworpen door de architecten Deur en Pouderoyen. Zij hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan de architectuur van de Bossche School. Wij hebben vervolgens gekeken hoe we aansluitend op die architectuur eigentijdse verbeteringen konden doorvoeren om zo tot een fris, samenhangend beeld te komen.” Dat gebeurde aan de hand van oude tekeningen – die echter niet meer helemaal correct waren – en historisch beeldmateriaal. Verder werd er met behulp van het architectuurcentrum Nijmegen een rondleiding door de wijk georganiseerd waar ook bewoners aan deelnamen. Van Scheijndel: “Die zijn daardoor op een geheel andere manier naar de woningen gaan kijken. Wat eerst bij wijze van spreken bestempeld werd als oude troep kreeg nu een heel ander karakter. Ze hebben waardering gekregen voor de architectuur.”

Hofjesbuurt

De wijk 60 jaar geleden.

Tot de ingrepen behoren, waar nodig, de bij renovaties gebruikelijke werkzaamheden als het vernieuwen van badkamer, keuken en toilet. Daarnaast wordt er isolatie aangebracht in de vloer. De muren en het dak – dat wordt voorzien van zonnepanelen en zonneboilers – worden deels vernieuwd. De woningen krijgen mechanische ventilatie en indien nodig worden de cv-installaties vernieuwd. Belangrijkste architectonische ingreep is het vergroten van een deel van de balkons, zegt Moritz. “Verder passen we de kozijnindeling aan. Die is niet meer oorspronkelijk. We gaan ook niet helemaal terug naar vroeger, maar nemen een gemiddelde. Bij de portieketagewoningen worden verder tevens de entrees aangepakt.” Ander opvallend aspect is volgens Van Scheijndel de kleurstelling. “We passen kleuren toe die typerend zijn voor de Bossche School: grijsblauw, grijsgroen en grijsrood. Daarmee wordt wat de wijk onderscheidend maakt, de verschillende hofjes, weer benadrukt.”

Hofjesbuurt

Werkzaamheden in bewoonde staat
Het eerste blok etagewoningen is klaar. Van Scheijndel en Moritz geven aan dat het uitvoeren van de werkzaamheden in bewoonde toestand veel flexibiliteit van alle partijen vraagt. “Uiteraard is er een intensief communicatietraject opgezet. Er zijn informatieavonden gehouden en er zijn twee bewonersprojectgroepen opgezet waarmee regelmatig overleg is. Dankzij de inbreng van de bewoners hebben we ons plan ook op bepaalde punten nog iets kunnen verbeteren. Mooi bijkomend aspect is dat door de renovatie en wat die allemaal losmaakt de sociale cohesie in de wijk is versterkt. Bewoners hebben zelf ook wat opknapwerkzaamheden uitgevoerd. Woningcorporatie Talis heeft met dit project de nek durven uitsteken. Dat leidt, zo zien we, tot een fraai resultaat.”   

Hofjesbuurt

Visual met de vergrote balkons.

Hofjesbuurt

Visual achterzijde.

Tekst: Jac Buchholz
Beeld: 19 Het Atelier Architecten
Projectinfo

Balkonvloer met slimme krachten: bewoners tevreden, opdrachtgever tevreden
Of hun balkons groter konden worden gemaakt tijdens de renovatie. Dat was de vraag van een deel van de bewoners van de Hofjesbuurt in Nijmegen. Met een slimme oplossing kan Renovum aan dat verzoek voldoen.

Die oplossing heet Balkonbouw, een speciaal voor de renovatie- en transformatiemarkt ontwikkeld product waarmee met minimale bouwkundige aanpassingen bestaande balkons kunnen worden vergroot. Dat is inmiddels bij het eerste blok van de Hofjesbuurt gebeurd, vertelt directeur Peter Niemer van Renovum. “Wat eerst kleine loggia’s waren, zijn nu echte balkons waar de bewoners een tafel en vier stoelen kunnen plaatsen.”

Niemer legt uit dat dit is gebeurd met een bijzonder kwaliteitsproduct afkomstig van Hi-Con Nederland, waarmee Renovum al enkele jaren intensief samenwerkt. De basis is een ultrasterke, dunne betonplaat in UHSB van circa 70 mm waarmee grote overspanningen kunnen worden bereikt, tot 2 meter uitkragend van de gevel. “Daarmee hebben we inmiddels in veel projecten balkonvergrotingen gerealiseerd. We werden voor dit project uitgenodigd voor een presentatie en hebben met de constructeur een plan uitgewerkt, dat uitermate geschikt bleek om in de Hofjesbuurt toe te passen.” Bijzonder aspect van de betonnen balkonvloer is dat per project gezocht wordt naar een optimale krachtenverdeling zonder dat extra elementen hoeven worden toegevoegd om de vloer te dragen. “Het is dan ook altijd maatwerk.”

Hofjesbuurt

Bij het uitwerken van het plan baseerde Renovum zich op oude tekeningen en onderzocht ze onder meer de kwaliteit van de bestaande wapening. Niemer legt uit dat in de betonplaat alle profileringen zijn verwerkt. Prefab werden de platen vervolgens voorzien van balustrades. “Speciaal voor dit project ontworpen om de wijk een onderscheidend karakter te geven.” Het geheel wordt naar de bouwplaats vervoerd en daar geplaatst. Niemer: “Dankzij deze aanpak kunnen we snel en efficiënt werken en hebben de bewoners minimale overlast. De eerste dag brengen we de verankering aan, dag twee hangen we de balkons erin – zo’n tien à vijftien op een dag. In totaal gaan we zo 168 woningen van een nieuw, groot balkon voorzien.”

Stedenbouw partners

Bouwinfo

Opdrachtgever Woningcorporatie Talis
Architect 19 Het Atelier Architecten
Aannemer Talen Vastgoedonderhoud, vestiging Zuid

FAAYKooimeerflats