Renovatie Presikhaaf Arnhem
03:40
18-09-2017

Arnhem | Renovatie Presikhaaf: Van vochtig en tochtig naar luchtdicht en goed geïsoleerd

In Arnhem ondergaan 96 woningen een renovatieslag volgens het Nul-op-de-Meter concept. Centraal in dit concept staat de energieambitie. Door de combinatie van hoogwaardige isolatie, slimme installaties en gebruik van duurzame energie worden de vijftigerjarenwoningen in één klap omgebouwd tot ‘Nul-op-de-Meter’ woningen met een moderne uitstraling.

De ‘Nul-op-de-Meter woning’ is een ontwikkeling vanuit de Stroomversnelling Huur. Binnen dit netwerk van vier ambitieuze bouwers en zes corporaties hebben de leden hun krachten gebundeld om de verduurzaming van de bestaande gebouwde omgevingen te versnellen. Vooral op het gebied van duurzaamheid ligt de lat hoog. Na de renovatieslag mogen de woonlasten – het totaal van huur, servicekosten en energierekening – niet hoger zijn dan vóór de renovatie. Het gemiddelde energiegebruik in de afgelopen drie jaar is bepalend voor de energielasten na de renovatie.

Veelzijdige uitdaging
Woningcorporatie Portaal heeft Dura Vermeer opdracht gegeven om hun Nul-op-de-Meter concept toe te passen op de woningen in de Arnhemse wijk Presikhaaf. Hiermee staat Dura Vermeer voor een veelzijdige uitdaging. Zo is het de eerste keer dat zij het concept toepast. De renovatiewerkzaamheden worden uitgevoerd in bewoonde staat en behalve de vele projectspecifieke werkzaamheden zoals asbestsanering, heeft Portaal haar wensen. Dura Vermeer heeft vijftien dagen per woning om alle werkzaamheden uit te voeren. “Dit vroeg om een doordachte lean planning”, vertelt Serge Wouters, projectleider van Dura Vermeer Onderhoud en Renovatie Zuid. “Hoe konden we de werkzaamheden zo effectief mogelijk inplannen?”

Unidek SIPS Presikhaaf Arnhem

Isolatie van de buitenschil/techniek
Om de woningen beter te isoleren, krijgen ze een volledig nieuwe buitenschil. Eerst worden de prefab gevelelementen per vrachtwagen just-in-time aangeleverd en voor de gevels geplaatst. Dan volgen de geprefabriceerde dakplaten, vloerisolatie en energiemodule. Elzo ter Horst, technisch directeur van Klein Poelhuis Installatietechniek, licht deze toe. “In de energiemodule bevindt zich de lucht/water warmtepomp, die de duurzame energie levert voor verwarming van verwarmings- en tapwater, het gebalanceerde ventilatiesysteem, de stroomomvormer voor de zonnepanelen en het monitoringssysteem. De totale module wordt tegen de woning geplaatst en aangesloten op het bestaande afgiftesysteem en de woninginstallatie.” Het dak wordt belegd met zonnepanelen voor de opwekking van elektriciteit.

Ontwikkelingsfase
“Het heeft anderhalf jaar gevraagd om de Nul-op-de-Meter woning te ontwikkelen, die voldeed aan de hoge energie-eisen en binnen het gegeven budget gerealiseerd kon worden”, vertelt Wouters. “We waren tevreden over het resultaat, totdat de overheid besliste dat de woningen voor het NOM-concept geen gasinstallatie meer mochten bevatten, maar all electric moesten zijn. Dit had vergaande consequenties voor de installaties. Hierdoor vroeg het weer een half jaar om het concept gereed te maken voor uitvoering.”

Monitoring
De eerste woningen in Presikhaaf zijn inmiddels een jaar bewoond. Toch is de taak van Dura Vermeer nog niet afgerond. Door de energieprestaties van de woningen te monitoren, moet zij aantonen dat zij – ook op termijn – aan haar energieprestatieverplichting voldoet. Daarnaast is zij de komende veertig jaar verantwoordelijk voor het onderhoud van de woningen. “Het monitoringsysteem volgt per woning het energieverbruik van de waterpomp, de verwarming, het tapwater, het huishoudelijk verbruik, de hulpenergie voor monitoring en ventilatie en de opwekking van de zonnepanelen.” Dankzij deze monitoring is bekend dat de Nul-op-de-Meter woningen goed presteren. Sommige bewoners hebben zelfs een teruggave ontvangen van het energiebedrijf. Ter Horst: “Omdat we het energieverbruik zo precies kunnen volgen, kunnen we ook gericht bijsturen. Als het verbruik van één woning opvallend hoger ligt dan dat van de overige woningen, dan kunnen we met de bewoners het gesprek aangaan. Zover is het nog niet gekomen, maar je kunt dan wel werken aan intrinsieke motivatie en dat is en blijft toch de beste motivatie.”

Portaal Presikhaaf Arnhem

Wennen
Ondanks de goede resultaten zijn de reacties van de bewoners nog steeds wisselend. Over de uitstraling van de woningen niets dan lof. De woningen zien er fris en eigentijds uit. Maar wonen in een ongeïsoleerd huis is een totaal andere beleving dan wonen in een luchtdichte, geïsoleerde woning met triple beglazing en een gebalanceerd ventilatiesysteem. Wouters begrijpt de gemengde gevoelens. “De bewoners hebben nu een totaal andere sfeer in huis. Wisselende temperaturen, geluiden en geuren van buitenaf behoren tot het verleden. Pas als zij hieraan gewend zijn, realiseren zij zich het comfort dat ervoor in de plaats is gekomen.”

Leerpunten
Ook voor zichzelf vindt Wouters het een leerzaam project. “Het project bleef voor verrassingen zorgen. De huizen zijn destijds gebouwd door vier verschillende aannemers. Hierdoor verschilden de huizen onderling enorm en stuitte een seriematige aanpak voortdurend op problemen. Het asbest zat op verschillende plekken. Ik denk ook dat we de bewoners nog beter hadden kunnen informeren. Allemaal punten om mee te nemen naar het volgende project. Maar over all hebben we nog steeds de ambitie om de Nul-op-de-Meter woning tot een groot succes te maken.”

Tekst | Liliane Verwoolde  Beeld | Dura Vermeer en KleinPoelhuis

i-project-infov3Projectinfo

Prefab gevelelementen voor een hoog wooncomfort

In het kader van de deal Stroomversnelling zijn in de wijk Presikhaaf in Arnhem 96 woningen gerenoveerd naar Nul-op-de-Meter en voorzien van een compleet nieuwe, zeer goed isolerende buitenschil met een Rc-waarde van 7.0. De bestaande voor- en achtergevels zijn vervangen door kant-en-klare Unidek SIPS gevelelementen met een af-fabriek afwerking in minerale steenstrips of stucwerk. Zelfs de kanalen ten behoeve van de WTW-installatie werden in de prefab elementen voorbereid.

“Het Unidek SIPS element is in de basis een sandwichpaneel dat in de fabriek wordt gekoppeld tot een samengesteld gevelelement”, zegt Rolf Pennings, Sales Manager van Unidek SIPS. “De sterkte en stijfheid van de elementen is onnavolgbaar. Er is dus geen extra achterconstructie (staal of hout) nodig. Het prefab gevelsysteem is dampopen, zodat vocht dat in de woning wordt geproduceerd door de gevelconstructie naar buiten uit kan ventileren. We leveren de SIP-elementen in drie smaken. Waaronder als ‘kaal’ element voorzien van een waterkerende en dampopen folie. De afwerking van de binnen- en buitenschil vindt dan op de bouw plaats. Een tweede mogelijkheid is dat een gevelbouwer bij ons in de fabriek de kozijnen en het glas al monteert, zodanig dat op de bouw alleen de gevelbekleding nog hoeft worden aangebracht. Tot slot kan men gebruikmaken van onze samenwerking met partners, zoals Sto Isoned en afbouw- en schildersbedrijf Ter Woerds, zoals voor Presikhaaf is gebeurd. Het stucwerk en de steenstrips zijn bij Ter Woerds in de hal aangebracht, evenals de kanalen voor de WTW-installatie. Op de bouw was het een kwestie van de kant-en-klare elementen assembleren.”

Kingspan Unidek heeft in totaal 384 elementen geleverd, vier elementen per woning, wat neerkomt op 6.643 m². Pennings tot besluit: “Dankzij de minerale steenstrips en het stucwerk blijven de dampopen eigenschappen van het SIPS gevelelement gegarandeerd en zijn bewoners verlost van vocht- en tochtproblemen.”


Bouwinfo

Opdrachtgever
Stichting Portaal, Utrecht

Ontwerp
Beltman architecten, Enschede

Installaties
Klein Poelhuis Installatietechniek, Winterswijk

Prefab
Energiemodule Nathan, Duiven

Bouwsom
€ 12 miljoen

Bouwperiode
Oktober 2015 – maart 2017

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste trends en ontwikkelingen binnen nieuwbouw, renovatie, restauratie en transformatie.

*Door op 'inschrijven' te klikken gaat u akkoord met onze voorwaarden.

Stedenbouw partners

Topvorm Prefab TerneuzenEmergo zonne-energie