Amsterdam Pontsteiger: Iconische Pontsteiger markeert de Houthavens

De grootschalige bouwactiviteiten in de voormalige Houthavens van Amsterdam maken duidelijk dat de crisis op de Amsterdamse woningmarkt definitief voorbij is. Verdeeld over zeven eilanden moeten hier de komende jaren ongeveer 2.500 woningen komen. De onbetwiste blikvanger van deze nieuwe woonwijk tussen de Spaarndammerbuurt en het IJ vormt het gebouw Pontsteiger, een spectaculair woongebouw met 252 vrije sector huurappartementen en 66 penthouses in de koopsector.

De Pontsteiger ligt in het IJ op de kop van de steiger van waaraf in het verleden de pontverbinding met Amsterdam-Noord werd onderhouden. Pontsteiger bestaat uit twee u-vormige bouwdelen, die tezamen de vorm van een stoel aannemen. Het horizontale vlak is een volume van zes verdiepingen, dat zeven meter boven de steiger is opgetild. In de vrije ruimte onder dit bouwdeel komen een aantal paviljoenachtige gebouwen met onder meer commerciële voorzieningen, de entrees tot de woningen en een openbaar toegankelijk binnenterrein aan het water.

Amsterdam Pontsteiger Renderingen | CIIID Cees van Giessen 2

Open structuur
Het verticale deel van de stoel is opgebouwd uit twee slanke torens die vanaf de achttiende verdieping met elkaar worden verbonden door een brugvolume van acht verdiepingen hoog. Door deze open structuur oogt het ontwerp van Arons en Gelauff architecten met zijn hoogte van negentig meter toch opvallend luchtig, vanaf het IJ gezien vormt het een eigentijdse stadspoort naar de Amsterdamse binnenstad.

De bouw van de Pontsteiger stond tien jaar geleden al op de rol. “Het plan heeft lang stil gelegen vanwege de crisis. In 2013 werd het opnieuw getenderd, die tender werd gewonnen door de bouw- en ontwikkelcombinatie Pontsteiger, waarin Dura Vermeer en M.J. de Nijs samenwerken”, zegt ontwikkelaar Jeroen Koops namens de ontwikkelcombinatie. “Wij geloofden in dit project en hebben samen gekeken hoe we het konden bouwen en hoe we de kosten daarbij in de hand konden houden. Dat we met Bouwinvest een afspraak konden maken over de afname van de huurappartementen droeg ook bij aan de haalbaarheid.” Daardoor kon de bouw in 2015 van start gaan. “Vanaf het water hebben we een damwandkuip gemaakt”, zegt Ronald Vonk, projectdirecteur van de bouwcombinatie. “De twee torens hebben een paalfundering tot circa veertig meter diep en de laagbouw tot twintig meter diep. Versterkte betonstroken in de fundering moeten de constructie dragen. In september 2016 zijn we begonnen met de bovenbouw van de torens en de laagbouw.”

Amsterdam Pontsteiger Renderingen | CIIID Cees van Giessen 3

Minutieuze voorbereiding
De twee torens worden op zestig meter hoogte verbonden door een brugdeel van acht verdiepingen. In het brugdeel komen de 66 luxe penthouses met een oppervlak tussen de honderd en 340 vierkante meter. In juni dit jaar werd de basis gelegd voor het brugdeel. Vier stalen vakwerkspanten zijn toen met twee mobiele kranen op hun plek gehesen. Het stalen brugdeel is met lastspreiders verankerd aan de twee torens, die de druk van de spanten verdelen over de betonconstructie. Vonk: “Het hijsen van de spanten is een bijzonder complexe handeling. Veiligheid staat boven alles gedurende het hele proces. De handeling vergt een minutieuze voorbereiding. We hebben alles dubbel gecheckt en in het werk nagemeten zodat het hijsen vlekkeloos zou verlopen. Alle veiligheidsrisico’s hebben we vooraf tot het minimum gereduceerd. Dit was echt een huzarenstukje. Zowel voor de bouw- en ontwikkelcombinatie, als voor de staalleverancier, montageploeg en alle overige partijen.”

De stalen spanten blijven straks dankzij glazen gevels geheel in het zicht. De staalconstructie wordt met schijnspanten ook doorgezet in één van de torens, daarmee vormen deze twee verdiepingen een verbijzondering in het gevelbeeld van Pontsteiger. De andere gevels worden opgebouwd met grotendeels prefab sandwichpanelen, al voorzien van isolatieglas, zonwering en de gevelbekleding van gebakken tegels in zes tinten. Koninklijke Tichelaar levert daarvoor in totaal 348.000 tegels.

De verdere opbouw van het brugdeel volgt de bouw van de twee torens. Op de 23ste verdieping van de torens komen aangrijpingspunten voor de trekschoren van het brugdeel, daarna kan de opbouw van het brugdeel pas verder. Dit herhaalt zich als de torens op hoogte zijn.

Amsterdam Pontsteiger Renderingen | CIIID Cees van Giessen 4

Kistdamgarage
De oude pontsteiger bleek van dusdanig slechte kwaliteit dat besloten is die te slopen. De Kistdamgarage, de nieuwe ‘steigerverbinding’ naar het iconische gebouw is nu in aanbouw, ook door dezelfde bouwcombinatie, met daarin een gemeentelijke parkeergarage van twee verdiepingen. Op de eerste bouwlaag komt ook de toegangsroute naar de bewonersparkeergarage met 323 plekken onder de Pontsteiger. Ook de pont naar Amsterdam-Noord gaat hier straks weer afmeren. De huurwoningen worden naar verwachting in mei 2018 opgeleverd, de penthouses in september 2018.


Bouwinfo 
Opdrachtgever/ontwikkelaar: Dura Vermeer Vastgoed en M.J. de Nijs Projectontwikkeling
Uitvoering: Dura Vermeer Bouw Midden West, Cruquius en Bouwbedrijf M.J. de Nijs en Zonen, Warmenhuizen
Ontwerp: Arons & Gelauff Architecten, Amsterdam
Constructeur: Van Rossum Raadgevende Ingenieurs en Van Rossum Infra, Amsterdam
Installatieadviseur: Hiensch Engineering, Amsterdam
Bouwfysica: DPA Cauberg-Huygen en Blonkadvies, Amsterdam
Bouwperiode: half 2015 – november 2018


Amsterdam Pontsteiger (Rendering CIIID Cees van Giessen)

i-project-infov3 Projectinfo

Ook hang- en sluitwerk in BIM ingevoerd
Het luxe rvs hang- en sluitwerk van de woningen van Pontsteiger is afkomstig van BUVA, producent en leverancier op het gebied van hang- en sluitwerk, ventilatie, hardglas ramen, aluminium profielen en glasvezelversterkte onderdorpels.

BUVA heeft in het project een adviserende rol. Bij de verschillende deuren wordt het juiste hang- en sluitwerk gezocht. Op deze manier wordt er gezorgd voor de gewenste uniformiteit in zowel de huur- als koopappartementen.

Bijzonder in het geval van Pontsteiger is dat BUVA voor het eerst het hang- en sluitwerk in het BIM-model heeft ingevoerd. Elke betrokken partij kan uit het BIM-model alle benodigde informatie over het hang- en sluitwerk halen, zoals artikelnummer, afbeeldingen en montagevoorschriften. BIM sluit erg goed aan bij het BUVA LogiTime concept, waarbij het hang- en sluitwerk per deur wordt aangeleverd. Met het LogiTime concept worden faalkosten tijdens de uitvoering uitgesloten.

Door het BIM-model verloopt het werk zeer efficiënt en wordt veel tijd bespaard.

Amsterdam Pontsteiger (Beeld Jorrit Lousberg)


Brugdeel op zestig meter hoogte verbindt de twee torens
Sleutelstuk van de Pontsteiger 

Buiting Staalbouw is verantwoordelijk voor het engineren, leveren en monteren van alle staal voor project Pontsteiger. Dit bestaat uit diverse kolommen en vloerliggers voor de torens en de laagbouw. Daarnaast zijn er staalconstructies geproduceerd en gemonteerd voor de paviljoens en het constructiestaal voor diverse plafondconstructies.

Het sleutelstuk van het project is de stalen brugconstructie die beide torens vanaf zestig meter hoogte verbindt. Deze constructie bestaat deels uit vier vakwerkspanten (45 meter lang en negen meter hoog, tot zeventig ton per stuk) voor de 18e t/m de 20e verdieping. Vanwege deze afmetingen en gewichten zijn deze spanten in zijn geheel samengesteld en per boot aangevoerd. Op de bouwplaats zijn de spanten met twee mobiele kranen gemonteerd.

Amsterdam Pontsteiger (Beeld Jorrit Lousberg)

De staalconstructie vanaf de 20e tot de 26e verdieping bestaat uit kolommen, vloerliggers en zware trekschoren die vanaf de vakwerkspanten aangrijpen op de kopgevels van de 23e en 26e verdieping. De vloerliggers op de 23e en 26e verdieping fungeren daardoor als drukstaven om evenwicht in de constructie te maken. In de montagefase monteert Buiting ook de kanaalplaatvloeren. Aan de hand van zettingsberekeningen is bepaald welke vloerdelen er in de betreffende montagefases gelegd mogen worden.

De onderzijde van de brug wordt bekleed met aluminium panelen. Om de onderzijde van de brug bereikbaar te maken voor deze werkzaamheden heeft Buiting werkvloeren ontwikkeld die onder de brugconstructie worden gemonteerd. Deze bestaan uit voorgemonteerde stalen vlonders die bekleed worden met houten vloeren. Deze vlonders hebben een overstek van twee meter ten opzichte van de zijgevel van de brug, waarop de gevelsteigers worden gezet om de bruggevels af te bouwen.


360 houtskeletbouw stelkozijnen
Als bouwpartner is Rinkel & Smit op meerdere vlakken betrokken bij het project Pontsteiger. Zo stelt het bedrijf de ongeveer 360 houtskeletbouw stelkozijnen. Binnen dit gestelde en aan elkaar gekoppelde houten raamwerk worden de aluminium gevelkozijnen van de appartementen geplaatst. De stelkozijnen worden gemaakt in de fabriek van hoofdaannemer De Nijs en op locatie op hun plek gehesen.

“Verder stellen we in de torens de gedeeltelijk houten binnenkozijnen voor bijvoorbeeld de deuren. Alles wat in het betonwerk gesteld moet worden doen wij”, zegt directeur Jan Willem Smit.

Rinkel & Smit is ook verantwoordelijk voor de houten vlonder die tijdens de bouw vlak onder het brugdeel van Pontsteiger komt te hangen. Zo’n drie meter onder het brugdeel, op ongeveer 57 meter hoogte komt een stalen frame waarop een vlonder met een oppervlak van duizend vierkante meter wordt gemaakt. Daarnaast verricht het bedrijf uit Wervershoof nog diverse ondersteunende werkzaamheden in de ruwbouw.

Amsterdam Pontsteiger (Beeld Jorrit Lousberg)


Tekst | Henk Geist